Иҗат кешеләрен тасвирлаучы сәхнә әсәре

19.04.2013
Татар әдәбиятында әйдәп баручы драматургларның берсе Туфан Миңнуллин икәнлеге беркемдә дә шик уятмый торгандыр. Үзе иҗатчы булган каләм иясе милли зыялыларыбыз тормышын тасвирлаган әсәрләрне аз язмады. «Дуслар җыелган җирдә», «Хушыгыз»га кадәр туган «Миләүшәнең туган көне» пьесасында без шагыйрь, рәссам, композиторлар белән очрашабыз. Алар рәссамның иҗади йөзе, әсәрләренең халыкчанлыгы, тормышчанлыгы, ясалу ихласлылыгы турында бәхәскә керәләр. Рәссам сүзе киң мәгънәдә алына һәм иҗатчыны күздә тота.
Драматург әлеге сорауларга җавапны бигрәк тә Шәһит һәм Нурислам иҗатлары аркылы бирә. Җитәкче пост биләүче Шәһит коммунистик хезмәт ударникларын ясаган, рәсемнәре төссез, җансыз, шаблон булса да, ялагайлык белән өскә үрмәләгән. Нурисламның таланты зуррак, әмма, кыерсытылганнарны, мескен адәмнәрне сурәтләгәнгә, аларның рухи дөньясын ачарга омтылганга, аның иҗаты югары бәяләнмәгән. Шулай да кешеләргә бик якын һәм кадерле рәсемнәр ясаган ул.
Телгә оста Рәфис Шәһитнең картиналарыннан бертуктаусыз көлә, әмма үз иҗатына да шул ук җитешсезлекләр хас. Фәһим, син шигырьләреңне әвәлисең генә, ди.
Иҗат кешедә холык сыйфатлары да тәрбияли икән. Әллә холыкка бәйле рәвештә сәләт ачыламы? Рәфис әнә — бертуктаусыз теленә салынуда, Шәһит —тәнкыйтьчел күзәтче кебек, композитор Фәһим тыңлап, анализлап утыра шикелле.
Миләүшәнең туган көненә Нурислам чакырылмаган. Үзен яклап сүз дә әйтә алмаган бу ир, эчеп алып, шулай ук Миләүшәләр йортына килә. Ул анда үзе ясаган портреттагы картны да очрата. Көтелмәгән кешеләрнең мәҗлескә килүе үзара мөнәсәбәтләрне тагын да катлауландырып җибәрә, әмма кайбер мәсьәләләргә ачыклык кертә. Фронтовиклар дуслыгы чын дуслык өлгесе булып аңлашыла. Ул — авыр чакларда сыналган дуслык шул.
Алар килгәч, Шәһитнең дә чын йөзе бөтенләй ачылып бетә. Аңа хатынын, дусларын гына түгел, олы кешеләрне рәнҗетү дә берни тормый.
Әсәрдә иҗат кешеләренең җәмгыятьтә тоткан урыны, эшләренең бәяләнү рәвеше, иҗат иреге һәм башка мәсьәләләргә түбәндәгечә җавап бирелә. Иҗат —тәрбия чарасы, ул тормышчан булырга, реаль вакыйгаларны, хезмәт кешеләрен чагылдырырга тиеш. Мәхәббәт — иҗатчыны илһамландыручы көч. Безнең җәмгыятьтә зыялылар кадерсез, матди хәлләре авыр, гаиләләре бөтен түгел. Хезмәтнең гадел бәяләнмәве кешене рухи сындыра.
Язучы артык катлаулы булмаган сюжет аркылы бик тирән фикерләр уздыра, зур мәсьәләләр күтәреп чыга. Ул геройларын идеаллаштырмый, әмма бик яратып тасвирлый, кимчелекләренең сәбәбен күрсәтә.
Бу язма 12 кешегә булышты. Ә сиңа ? булышты | булышмады
Язманы 1100 кеше укыды

фикерләр (0)

Кызганычка каршы бу бүлектә әлегә фикерләр юк